آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
486
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
نتيجه فتنه مزدكى بود « 1 » . فرمان داد ، كه اموال منقول مالكينى را ، كه مزدكيان گرفته بودند ، به آنان مسترد داشتند و اموال بىصاحب را براى اصلاح خرابىها تخصيص دادند . و اما در باب زنانى ، كه مزدكيان ربوده بودند ، مقرر فرمود ، اگر آن زن قبل از آن واقعه شوهر نداشته يا شويش در اين ميان فوت شده است ، در صورتى كه مرد رباينده از حيث طبقه اجتماعى با آن زن مساوى باشد ، بايستى او را شرعا به عقد خود درآورد . و گرنه بايست از آن زن كناره گيرد . 3 بموجب روايت ديگر 4 زن مختار بود ، كه او را بشوهرى خود اختيار بكند . بهرحال رباينده مكلف بود مهر 4 يا مهر مضاعفى 3 بخانوادهء زن بپردازد . اگر شوهر قانونى زن در قيد حيات بود ، زوجه به او برمىگشت و غاصب مىبايست معادل مهرى را ، كه شوهر قانونى داده بود ، بزن بپردازد « 2 » . هر طفلى كه نسبش مشكوك بود ، بايست متعلق بخانوادهاى باشد ، كه در آن زندگانى ميكرد و در آن خانواده حق وراثت داشت « 3 » . هر كسى خسارتى بر ديگرى وارد آورده يا مال يا چيز ديگر او را غصب كرده بود ، مجبور باداء غرامت مىشد و بمجازاتى متناسب به جرم خود مىرسيد . خانوادههاى اعيان و اشراف را ، كه بواسطهء كشته شدن سر دودمان خود به تنگدستى افتاده بودند ، شماره نمودند و بدقت عدهء يتيمان و زنان بىشوهر آن خانوادهها را حساب كردند و بهر كدام آنها قوت لايموتى دادند . پادشاه يتيمان اين طبقات را « اطفال خود » شمرد . دختران را بمردانيكه همطبقه آنان بودند ، بزنى داد و جهيز آنها را از خزانه دولتى تهيه كرد و پسران را از دختران دودمانهاى نجيب زن داد و مهر آنها را خود به عهده گرفت و آنان را توانگر كرد و فرمان داد ، كه در درگاه بمانند ، پس آنها را تعليم دادند و براى ادارهء امور مهمهء مملكت حاضر و آماده نمودند ، بدين طريق كسرى طبقه جديدى نجباى دربارى پديد آورد ، كه مطيع و فدايى او بودند ، گذشته از
--> ( 1 ) - اوتوكيوس و طبرى . ر ك « سلطنت كواذ اول » ، ص 33 - 32 و 47 - 36 . ( 2 ) - اوتوكيوس . ( 3 ) - طبرى .